Desentralisasyon lang ng korupsyon

Nakabinbin ngayon sa Gabinete ang proposal na pagbabago sa implementing rules and regulations (IRR) ng Build-Operate-Transfer (BOT) Law. Pirma na lang diumano nila Department of Finance Secretary Margarito Teves, Department of Environment and Natural Resources Secretary Lito Atienza, at Department of Interior and Local Government Secretary Ronaldo Puno ang kulang.

Ang panukalang pagbabago sa IRR ay naglalayong gawing mas mabilis umano ang proseso ng pag-apruba sa mga proyektong lalahukan ng pribadong sektor. Ang mga lokal na pamahalaan o local government units (LGUs) ay mabibigyan na ng karapatang magsumite ng proposal kung anong proyekto ang mga gagawin. Maging ang ebalwasyon nitong mga proyekto ay gagampanan na rin nila. Mabibigyan na rin sila umano ng awtoridad na magdesisyon sa rules sa bidding, pag-apruba ng mga dokumento sa proyekto at iba pang kontrata.
Maaaring mapabilis nga nitong mga pagbabago sa IRR ang proseso, subalit posible rin itong magresulta sa korupsyon o malagay sa alanganin ang pampinansyal na katayuan ng lokal na pamahalaan dahil sa posibleng malusaw ang ilang mga dapat na proteksyon ng mamamayan at ng gobyerno na matatanggal sa gagawing desentralisasyon sa pag-aapruba na ginagampanan sa kasalukuyan ng Investment Coordinating Council. Ang mga proseso sa ngayon ay pwedeng masuri sa nasyunal na lebel.
Ang BOT Law ang siyang batas na nagbigay daan sa pribadong sektor, mga pribadong kumpanya, na lumahok sa mga proyektong pang-imprastraktura ng pamahalaan tulad ng sa industriya ng kuryente, sektor ng kalikasan, pangkalusugan, at maging ng sektor sa information at communication technology (ICT).

Kakulangan sa malaking kapital na kinakailangan para sa mga proyektong ito ang nagtulak diumano sa gobyerno na ipasa ang batas na ito. Malinaw na ang batas na ito ay hindi lang upang magbigay ng legal na batayan sa partisipasyon ng pribadong sektor sa mga proyekto ng gobyerno. Higit sa lahat, nilalayon nito ang mahikayat ang malakas na partisipasyon ng pribadong sektor na tinitingnan ng gobyerno na may sapat na kapital na kinakailangan para sa pagpapatayo o pagpapatakbo ng mga imprastrakturang pampubliko. Nilalayong mabawasan raw ang suliraning pampinansya sa gobyerno sa pagpopondo sa mga proyekto kaya’t sa pamamagitan nitong batas ay nagbibigay ng insentibo sa pribadong sektor na pumasok, lumahok, o siya nang gumampan ng trabaho ng gobyerno na paghahatid ng pampublikong serbisyo o imprastraktura.

Nagkaroon na ng maraming pagbabago sa batas na ito na unang inaprubahan ng Kongreso at pinirmahan ni Presidente Cory Aquino noong 1990. Sa panahon ni Presidente Fidel Ramos, 1994, noong kasagsagan ng krisis sa enerhiya, inamyenda ang BOT Law upang mas mapabilis pa ang pagpasok sa mga kontrata sa pribadong sektor tulad ng mga kumpanya ng kuryente upang matugunan ang krisis sa enerhiya. Sa pareho ring kadahilanang mapabilis, mapadali ang pagpasok ng pribadong sektor sa mga proyekto ng gobyerno, inaayos ngayon ng gabinete ang pag-amyenda sa IRR ng BOT Law.

Desperado ang gobyerno natin na magamit ang pera ng pribadong sektor bilang isang solusyon sa kakulangan ng pondo nito upang maihatid ang serbisyo publikong dapat nitong ginagampanan. Subalit, sa karanasan natin sa pagpasok ng pribadong sektor – mga independent power producers – sa industriya ng kuryente sa pamamagitan ng mga proyektong BOT, naranasan natin ang masamang epekto nito. Tumaas ang presyo ng kuryente , maging mga bayarin ng gobyerno ay nadagdagan din dahil sa mga insentibong ibinigay sa mga pribadong kumpanya na hindi naman pabor sa mga mamamayan.

EDSA MRT III, MWSS concession agreement, Tollways construction. Ilan lamang ito sa mga halimbawa ng proyektong pinasok sa ilalim ng BOT agreement. At nakita natin ang bawi nito sa mga mamamayan. Mas mataas na singil sa serbisyo. Samantala, patuloy pa ring nagkakaroon ng utang ang gobyerno sa mga proyektong ito. Paano ba naman, nariyan ang korupsyon sa simula pa lang ng pagpasok sa kontrata. At ang mga nilalaman naman ng karamihan sa mga kontrata ay hindi makatarungan o hindi pabor sa gobyerno at mamamayan nito.

Posibleng darami lamang ang magbubulsa ng pera ng kabang bayan kapag ang mga panukalang amyenda ay naisakatuparan. Kawawang Juan dela Cruz.