Piso lumakas, pero mahal pa rin ang krudo!

Kapag lumalakas daw ang piso kontra dolyar, bababa ang presyo ng ilang produktong inaangkat o binabayaran ng dolyar. Dahil inaangkat rin ang langis, ang presyo nito ay apektado dapat sa paglakas ng piso. Ganundin sa kuryente dahil may mga plantang lumilikha ng kuryente na gumagamit rin ng langis. Apektado rin ang presyo ng kuryente sa paglakas ng piso dahil ang ibang mga utang para sa kapital at operasyon dito ay dolyar ang binabayaran.

Mula halos P50 noong Disyembre 2006, nasa P41 na ngayon ang katumbas ng isang dolyar. At ayon sa ilang mga creditor ng bansa, tinatantyang umabot pa ito sa P37 sa Disyembre sa 2008. Subalit, sa kabila ng mabilis na paglakas ng piso, mabilis rin ang pagtaas ng presyo ng produktong petrolyo. Tinatantya pa ngang umabot ito ng $100 kada bariles sa susunod na taon.

Bakit nga ba patuloy pa rin ang pagtaas ng presyo ng langis sa bansa? Ang sabi ng mga kumpanya ng langis ay talagang mataas na ang presyo sa pandaigdigang pamilihan dahil sa nagkukulang na ang supply sa laki ng demand sa langis. Mabagal lang daw ang pagbawi nila sa mabilis na pagtaas ng presyo ng langis kaya’t kahit na lumakas na ang piso, hindi bumababa ang presyo dito sa bansa.

Dahil sa deregulasyon sa industriya ng langis, malaya nang nakakapagtakda ng presyo ang mga kumpanya ng langis. Subalit kahit hindi na nabubusisi ng pamahalaan ang pagtatakda ng presyo ng mga oil companies, dapat pa ring gumawa ng aksyon ang pamahalaan upang proteksyunan ang interes ng mga mamamayan.

Napakahalaga ng langis sa ekonomiya at sa pang-araw-araw nating gawain. Hindi lang transportasyon ang apektado sa pagtaas ng presyo ng langis. Lahat na ng produkto, maging mga produktong agrikultura na hinahatid patungo sa pamilihan na gumagamit ng transportasyon ay apektado. Apektado rin ang presyo ng kuryente. Kahit na bumaba nga ang mga bayarin sa dolyar ng mga kumpanya ng kuryente, subalit patuloy naman ang pagtaas ng presyo ng krudong ginagamit sa paglikha ng kuryente. Sunod-sunod na ang epekto ng mataas na presyo ng langis at kuryente sa mga produkto sa bansa, at maging sa serbisyo.

Ang laking perwisyo nito sa atin laluna’t magpapasko na naman. Kawawang mga kabataan. Kawalan, kalungkutan, sa halip na kasaganaan at kaligayahan ang hatid ng pasko laluna sa milyun-milyong mahihirap na kabataan.

Isang maaaring gawin ng pamahalaan bukod sa pagrepaso sa Oil Deregulation Law ay ang pagtanggal na sa 12% value added tax (VAT) na ipinapataw sa langis at kuryente. Malaking magiging kabawasan ito sa binabayaran sa mga produktong petrolyo at bayarin sa kuryente. Sa kuryente pa lang, kung kumukunsumo ng 300 kwh sa isang buwan ang pamilya, may P200 ang napupunta sa VAT. Kung matagal nang natanggal ang VAT sa langis at kuryente, sana’y napunta na yung pinambabayad dito para pambili ng damit at laruan ng mga bata sa pamilya.

(published in Tanod, December 18, 2007)