MAPANGLAW NA HINAHARAP NG MERALCO CUSTOMERS

Matapos ang mainit na balita tungkol sa paghaharap-harap ni Pangulong Arroyo kasama ang kanyang gabinete at ang mga Lopez at opisyal ng Meralco sa Panglao, Bohol noong Martes, Mayo 20, tila walang linaw pa ring makikita ang mga consumers kung paano mapapababa ang presyo ng kuryente.

Tila nauwi yata ang usapin sa kung paano mareresolba ang umano'y “gusot” sa pagitan ng Meralco at ng presidente ng Government Service Insurance System na si Winston Garcia. Inutusan ni Pangulong Arroyo si dating National Economic and Development Authority (NEDA) Chair at ngayo'y Secretary ng Commission on Higher Education (CHED) na si Romulo Neri na pag-aralan ang isyu at gawan ng mga panukalang aksyon ukol dito.

Ang usapin ay kung paano mapapababa ang presyo ng kuryente. Nagkataong nasa Meralco tayo, at dito rin pinakamataas ang singil sa kuryente sa Pilipinas. Subalit ang usapin sa mataas na singil ay hindi lang masasagot o maayos kung mapapalitan ng GSIS ang mga Lopez sa pagkontrol sa Meralco.

Unang-una, hindi sigurado ang mga konsyumer na interes nga nila ang dadalhin ng mga uupong kinatawan ng GSIS sa Meralco kung madadagdagan man ang silya nito sa Board ng Meralco. Hindi masyadong nagkakalayo ang shares ng Lopez sa shares ng gobyerno sa pamamagitan ng mga ahensya nito tulad ng GSIS, SSS, Land Bank, at DBP. Lamang lang ng 2 porsyento ang Lopez. Subalit sa loob ng napahabang panahon, hindi nagamit nang husto ng gobyerno ang kanyang malaking shares o pwesto sa Board ng Meralco upang itulak ang interes ng mga konsyumer o kahit man lang sa ngalan ng mga konsyumer ay kalkalin ang mga records nito noon pa.

Pangalawa, ang isang nagpapataas sa sinisingil sa atin ay ang mahal na ibinabayad para sa kuryenteng binibili ng Meralco. Ang mga pinagkukunan nito ng kuryente ay mga independent power producers (IPPs) – dalawa dito ay pag-aari ng mga Lopez --, Napocor, at wholesale electricity spot market (WESM).

Totoong mas mataas ang singil ng IPPs ng Meralco kung ikukumpara sa sinisingil ng Napocor. Subalit ang Napocor man ay may kasalanan din sa mataas na singil sa kuryente. Ganundin ang WESM at ang Power Sector Assets and Liabilities Management Corporation (PSALM).

Maaari pang mas mababa ang sinisingil ng Napocor sa atin kung wasto at eksakto ang komputasyon nito sa dapat singilin sa atin. Noong 2004, P200 bilyon ng kabuuang utang nito ay kinarga na ng national government. Subalit tila walang pagbabago sa sinisingil nito sa atin. Ito kaya ang dahilan kung bakit hindi na ito nag sumite ng adjustments para sa generation charge at exchange rate noong 2006 at baka masilip pa itong hindi nya pagpapababa ng kanyang rate? Batay sa komputasyon ng ERC, umaabot sa mahigit P10 bilyon ang dapat ibalik sa mga konsyumer.

Ang mga IPP contracts ng Napocor na ipinasa na ngayon sa PSALM ay mahal din. Kung tutuusin patuloy itong sinisingil sa atin sa pamamagitan ng GRAM at ICERA na inaprubahan ng ERC. Ang mga IPPs rin ng NPC ang ilan sa may mataas na presyo ng kuryenteng ibinebenta sa WESM.

Pangatlo, labas din sa Meralco ang pagsagot sa mataas na presyo ng kuryente nabibili sa WESM. May kinalaman ang ERC sa patuloy na pagiging mataas na singil sa WESM. Ang naging desisyon ng ERC noong nakaraang taon na mapawalang-sala ang PSALM sa pagmanipula ng presyo sa WESM noong 2006 ay nagpapatuloy lamang sa maaaring anomalya o kaduda-dudang mga nangyayari sa trading sa WESM na nagreresulta sa mataas na singil dito.

Ang pagtanggal sa VAT sa kuryente ay isang aksyong magpapababa sa presyo ng kuryente pero wala ito sa kontrol ng Meralco.

Marami pang mga dahilan kung bakit hindi lang dapat naka-sentro sa Meralco ang mga aksyong pinag-aaralan o pinag-iisipang gawin ng gobyerno upang tugunan ang mataas na singil sa kuryente. Dapat yata'y tingnan rin nito ang sarili. Sana... tunay ngang naghahangad ng pagbaba ng singil sa kuryente ang mga ginagawang aksyon ngayon ng gobyerno at hindi sa kung ano pa mang dahilan o interes.