Philippines Development Forum, solusyunan ang mga maanomalyang “development projects”

Sa dami ng mga maanomalyang proyekto na pinasok ng gobyerno, isang seryosong atensyon at aksyon ukol dito ang kinakailangan nang magawa sa lalong madaling panahon.

Sa Marso 26 -27, 2008 ay idadaos ang Philippines Development Forum (PDF) sa Clark, Pampanga. Ang Forum na ito ay isang mekanismo diumano ng gobyerno para maidaos ang mga malamang policy dialogue sa mga stakeholders sa development agenda sa bansa. Ibig sabihin, lahat dapat ay kabilang dito, lalung lalo na ang mamamayan, hindi lang ang gobyerno, negosyante, at mga bangko. Ayon sa gobyerno, ang PDF rin daw ay magsisilbing proseso para sa pagbuo ng pagkakaisa o consensus at pagkamit ng mga commitments mula sa iba’t ibang stakeholders para sa mga nilalaman ng reform agenda ng gobyerno na dapat kritikal na aksyunan.

Hindi na kailangang tumanaw sa malayo ng mga lalahok sa nasabing forum upang alamin at gawan ng aksyon ang sinasabing reform agenda ng gobyerno. Sa mismong Clark, Pampanga, isang malaking kwestiyunableng proyekto ang mailalagay dito. Tinatayang aabot ng 80.2 kilometrong railroad project ang sinisimulan na ngayon ng North Luzon Railway Corporation (NLRC). Mula Caloocan City hanggang Clark, Pampanga ang nasabing proyekto na rehabilitasyon ng lumang linya ng Philippine National Railway sa norte. Sinasabing ang proyektong ito raw ay maghahatid ng kaunlaran sa mga lugar na dadaanan, lalung lalo na sa Pampanga.

Subalit, ang sinasabing kaunlaran ay may kapalit na pagsira sa buhay ng mga masasagasaan ng proyektong ito. Ayon mismo kay NLRC president Arsenio Bartolome III, halos 100 porsyento nang nailikas ang mga residente sa kahabaan ng 32.3 kilometrong lugar na hagip ng Phase I ng proyekto. Umaabot sa 40,000 pamilya ang pinag-uusapan dito. Subalit, ang gastos sa nasabing pagwawalis, relokasyon, at resettlement ng mga pamilyang nakatira sa lugar ay hindi pa pala kasama sa $503- million na halaga ng proyekto.

Bukod sa mga buhay na masisira nitong proyekto, may hatid ring malaking problema ito sa gobyerno at sa ating lahat. Mas mataas ang halaga ng utang ng gobyerno mula uli sa Export Import Bank of China (Eximbank of China) para sa Northrail Project kung ikukumpara sa ZTE-NBN project. $503-million ang halaga ng utang o loan para sa Northrail na pinirmahan noong 2006, samantalang $329-million ang ZTE. Sa katunayan, sinabi ni Sen. Juan Ponce Enrile sa kanyang privilege speech sa Senado noong 2005na overpriced daw ang Northrail project.

Hindi lang kwestiyonable ang proyekto dahil sa malaking utang na kaakibat nito. Kwestiyonable rin ang prosesong pinagdaanan nito

Maraming pagkakatulad sa maanomalyang ZTE-NBN deal itong Northrail project. Isa ring Executive Agreement ito ng gobyernong Pilipinas at ng gobyernong Tsina. Nalabag sa kontrata para sa Northrail project ang Republic Act 9184 ukol sa public bidding. Ayon sa University of the Philippines Law Center na gumawa ng pag-aaral sa kontrata sa pagitan ng NLRC at CNMEC, hindi diumano ito nagkaroon ng competitive bidding. Hindi rin daw ito maituturing na Executive Agreement. Maituturing na void o walang bisa diumano ang kontrata dahil hindi nito sinunod ang Government Auditing Code at ang Administrative Code of 1987 na nagsasabing dapat na suportado ng sertipiko na may alokasyon ang gobyerno mula sa Monetary Board ng Pilipinas para sa nasabing proyekto. Wala ang sertipikong ito sa nasabing kontrata.

“Done deal” na ang kontrata para sa CNMEC sa ilalim ng proyektong ito, ayon kay Sen. Enrile. Tulad sa ZTE-NBN project, hindi magpapautang ang Eximbank ng Tsina kung hindi kumpanyang Tsina rin ang makakakuha ng kontrata para sa supplies at engineering sa proyekto. Ayon kay Atty. Harry Roque, abogado ng mga mamamayang na-demolish dahil sa proyektong ito, mukha raw supply-driven ang proyekto, pabor sa Tsina, dahil sa naging kondisyon nga sa pag-apruba sa loan na ang CNMEC na pag-aari ng gobyernong Tsina ang gagawa sa proyekto.

Ilan ang mga iregularidad na nabanggit sa proyekto sa mga dahilan ng mga mamamayang tinanggalan ng kanilang tirahan at itinapon sa lugar na walang katiyakan sa maayos na serbisyo at hanapbuhay upang igiit na itigil ang maanomalyang proyekto gayundin ang pag-demolish sa kanila.

Matinding usapin lagi kapag buhay na ng mamamayan ang nalalagay sa alanganin, Sa bawat proyektong pangkaunlaran, dapat na isinasa-alang-alang rin ang mga buhay na masisira. Ang transparency sa mga transaction ay dapat tiyakin ganundin ang partisipasyon ng mamamayan, ke-mahirap o mayaman, sa prosesong pangkaunlaran dahil sila man ay partner din sa kaunlaran. Marapat na bigyan ito ng masusing pansin sa anumang reform agenda na pinag-uusapan. Higit sa lahat, dapat magkaroon o pagtibayin ang batas na nag-uutos na papanagutin ang mga opisyal ng gobyerno na nakagawa o sangkot sa anumang katiwalian.

Democratic participation, transparency, at accountability. Ang mga ito ay hindi dapat nawawala sa mga anumang gawain ng gobyerno.


Related Link on North Rail project:
http://www.newsbreak.com.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=4216&Itemid=88889064